De carriere van Paul Temple alias Paul Vlaanderen (1959)
Beroemdste radio-detective werd meerderjarig...

In 1938 21 jaar geleden dus, presenteerde de BBC de eerste episode van "Send for Paul Temple". En op die manier begon de carrière van de oudste en populairste detective van de Engelse radio, wiens avonturen over het gehele Britse Gemenebest, op het vasteland en elders ter wereld werden uitgezonden. Vele van deze seriehoorspelen zijn bewerkt als boek en een daarvan zal binnenkort in Japan verschijnen. Men heeft Paul Temple ook op de film kunnen zien en er bestaan series striptekeningen over hem, die in vele couranten overal ter wereld verschijnen. Paul Temples schepper, Francis Durbridge heeft niet alleen een aantal figuren bedacht, die het publiek in verrukking brengen, maar bovendien heeft hij een techniek tot volmaaktheid gebracht, waardoor ook de spelers zelf in spanning bleven.


Francis Durbridge en Martyn WebsterDit jaar wordt Engelands eerste detective-eerste, zowel chronologisch als in populariteit - meerderjarig. Of nauwkeuriger uitgedrukt: er zijn 21 jaren Engelse radio-uitzendingen verlopen sinds de onvermoeibare, onverstoorbare, nooit ouder wordende Paul Temple voor het eerst aan de luisteraars werd voorgesteld. Hiermee begon zijn loopbaan en zijn beroemdheid, die zich niet alleen tot de radio zou beperken. In 1938 begon Midland Region van de BBC met de eerste episode van een hoorspel "Send for Paul Temple", een experimentele serie, door Francis Durbridge, een opkomende jonge radioschrijver. Elke episode werd de volgende dag in het nationale programma herhaald.

Toen de laatste episode gespeeld was, kwam de producer Martyn C. Webster, Durbridge toevallig op straat tegen. "Eén enkele briefkaart," riep hij plagend.
"En ik geloofde het ook nog," herinnert Francis Durbridge zich. Was hij een paar uur tevoren in Websters studio aanwezig geweest, dan had hij kunnen zien, hoe een aantal jongste bedienden van de BBC bakken binnen brachten met 7500 waarderende brieven...
Binnen vijf maanden was de tweede serie van Paul Temple geschreven en in de ether. In het Lichte Programma begon al spoedig de 18de reeks: "Paul Temple and the Conrad case".
Dezer dagen hebben de schrijver en de producer eens een terugblik geworpen op alles wat met de figuur van Paul Temple samenhing. Zij deden dat in het luxueuze huis van Francis Durbridge in Walton-on-Thames (Surrey).

"Het begon toen Martyn Webster mij zag spelen in een door mijzelf geschreven schets voor een revue van de universiteit van Birmingham," vertelde Durbridge.
Hij was meer Noel Coward, dan Noel Coward zelf, "en ik (Webster, red.) zei tegen hem, dat hij niet kon acteren maar wel schrijven. Ik moest in die tijd de produktie voor Birmingham verzorgen en ik vroeg hem om eens iets voor de radio te doen."
Durbridge deed "iets" voor de radio. Hij schreef een stuk dat Promotion heette en handelde over de uitwerking van een promotie op de staf van een groot warenhuis. Het stuk werd in 1933 uitgezonden en tweemaal herhaald. Er kwam nog een vervolg,"Dolmans" geheten. Er volgde meer werk voor de radio en op die manier was Francis Durbridge in staat om van zijn pennenvruchten te leven van het ogenblik af dat hij begon te schrijven. Dat dit zou gebeuren had hij zelf reeds voorspeld, toen hij als jongen van twaalf op school een wedstrijd in het schrijven van korte verhalen had gewonnen.
 
Martyn C. Webster had er reeds een tijdlang over gedacht, of hij niet een serie kon brengen, waarin een detectiverol zou voorkomen, die speciaal voor de radio was gecreëerd. Toevallig waren de gedachten van Durbridge in die zelfde richting gegaan. Paul Temple - voor zover de betrokkene zich kunnen herinneren had die naam geen speciale betekenis - begon zijn leven als schrijver van misdaadverhalen, die zelf nogal eens bij werkelijk gebeurde gevallen werd betrokken. Na de eerste series raakte de schrijver in hem op de achtergrond - hij had ongetwijfeld geen tijd meer om te schrijven!
Steve die hem van het begin af aan terzijde had gestaan begon als journaliste. Voor deze rol was de naam "Steve" speciaal gekozen, omdat men een naam wilde hebben die ongebruikelijk is voor een meisje.
Het publiek mocht Paul Temple, het mocht Steve en het mocht het stuk. Die 7500 brieven kwamen uit alle lagen van het luisterende publiek, zo volledig als het onderzoek naar de publieke opinie zich maar kon wensen. Ze waren letterlijk afkomstig van mensen met hoge posities en grote faam, maar ook van boodschappenjongens. Het publiek was ook tevreden over de manier, waarop het stuk gebracht werd, hoewel niemand daar nu genoegen mee zou nemen.
Martyn Webster weet nu nog te vertellen:"We lieten door een omroeper dingen zeggen als: Het toneel verplaatst zich nu naar de studeerkamer van Paul Temple." Ja, het gebeurde allemaal in het jaar vóór de laatste wereldoorlog begon, maar de radio was nog z'n nieuw medium, dat de tot in de puntjes uitgewerkte produktie , zoals we die nu kennen, de luisteraars verbijsterd zou hebben. Tijdens de verduistering in de oorlog zetten veel mensen 's avonds noodgedwongen de radio aan en onder invloed daarvan ontwikkelde zich ook de kunst van kritisch luisteren."

Hugh Morton was de eerste acteur, die de rol van Paul Temple speelde, met Bernadette Hodgson als Steve. En in de eerste uitzending werd ook het allesvernielende auto-ongeluk ingeschakeld, waarvan de opname nu nog bij talloze dramatische uitzendingen wordt gebruikt, omdat men moeilijk een levensechter weergave zou kunnen vinden.
Van het eerste ogenblik af hebben Durbridge en Webster vastgehouden aan de - dikwijls nagevolgde - methode om de spelers pas op het laatse ogenblik inzage te geven van de laatse episode. Eerst moeten andere episodens gespeeld zijn. Met een paar uitzonderingen vinden vrijwel alle acteurs, dat hij, die de rol van schurk speelt, de luisteraars zijn kwasi onschuldige rol beter voortzet, wanneer hij zelf nog niet zeker weet of hij nu wel werkelijk de misdadiger is. Deze methode heeft waarschijnlijk ook wel het een en ander bijgedragen tot de vertrouwde Durbridge stijl, die de spanning erin houdt tot het laatst en altijd een sensationeel slot inhoudt.

Alle series werden uitgebracht door Martyn C. Webster. Ze zijn uitgezonden in het gehele Gemenebest, op het vaste land en elders.
Verschillende zijn omgewerkt tot boek en in Engeland en andere landen uitgegeven. ( Dit gebeurde reeds met de eerste serie "Send for Paul Temple". Binnenkort verschijnt er een in Japan.

De naam Paul Temple is slechts in één land veranderd, dat is bij ons. Wij kennen de grote detective als Paul Vlaanderen.
Meer dan tien jaar lang verschijnt Paul Temple nu ook in een reeks strips, die overal ter wereld worden gepubliceerd en waarschijnlijk wel de meest verbreide strips buiten Amerika zijn. Ook verscheen Paul op het filmscherm, maar nooit voor de televisie. Dat is een speciale politiek van Francis Durbridge, die de kijkers naar de BBC-televisie liever in angstige spanning houdt met serie stukken als "My friend Charles" en "The Scarf", dat nu nog loopt.

Paul Temple en  alle andere stukken van Durbridge worden tegenwoordig geschapen en uitgewerkt in een groot, ongelooflijk keurig atelier, dat er speciaal voor is ingericht boven de garage van Durbridges woning. Een speciale telefoonlijn onderhoudt de verbinding met het huis. In een grote teakhouten kast liggen grote stapels scripts, manuscripten, aantekeningen, knipsels, verslagen en couranten.
Achter zijn zeldzaam nette, rode, met leer beklede schrijftafel zit de schrijver, in een verschoten bruin smokingjasje foliovel na foliovel van een gelinieerd kantoorboek energiek vol te krabbelen met een balpen, daarbij talloze kopjes koffie drinkend.
Het werk waarmee hij bezig is, is begonnen met een schijnbaar onsamenhangend idee en bladzijden vol krabbeltjes en is daarna uitgewerkt in riemen aantekeningen - soms meer aantekeningen dan het gehele manuscript straks lang zal zijn. Is een bladzijde vol, dan wordt hij uitgescheurd en keurig op een stapeltje naast het boek gelegd - alles is hier even keurig, zo ordelijk als de zorgvuldig geconstrueerde intriges en zo keurig als de onaandoenlijke schurken.

Na eindeloos schrijnende revisies is het manuscript dan klaar om getypt en verzonden te worden - maar dan toch altijd zonder de laatste episode. En u en ik zullen met vreugde weken van ondraaglijke spanning doormaken, in afwachting van die laatste ontknoping.
Laten we maar toegeven, dat we daarbij de geslepen vaardigheid van de meester benijden.


dit artikel, uit 1959, is door ons overgenomen uit een ons onbekend tijdschrift
 

Waar te koop

Waar kun je de hoorspelen over Paul Vlaanderen kopen:

Voor het Margo mysterie en het Milbourne mysterie , meer zijn er niet op cd uitgebracht, zie o.a. de webshop van Beeld en Geluid.

Voor de originele Engelse Paul Temple hoorspelen zie de webshop van de BBC, daar is de keuze in titels een stuk groter.